نقض حقِ آموزش ۷۸۵ هزار دانشآموز غزه/ نقض حق بر آموزش مردم غزه دارای چه ابعاد بینالمللی است؟
تحریریه روزنگار- جامع:
یک و سال نیم سکوت در کلاسهای درس غزه: نیاز فوری به احیای حق آموزش. سایت رسمی مدارس وابسته به سازمان ملل متحد پس از آتشبس در غزه، نوشت: «۹۵ درصد از مدارس غزه بهطور کامل تخریب شدهاند و بازماندگان از تحصیل در غزه بر اساس آخرین اعلام وزارت آموزشوپرورش فلسطین به ۷۸۵ هزار دانشآموز رسیده است.»
تمام دانشآموزان غزه یکسال و نیم تحصیلی را بهطور کامل از دست دادهاند. ۳۹ هزار دانش آموز نیز برای اولین بار در دهههای اخیر در امتحانات رسمی کلاس دوازدهم غیبت کردند؛ این بدان معناست که هیچ یک از آنها نمیتوانند به آموزش عالی منتقل شوند و اکثر آنها ممکن است دیگر هرگز به مدرسه باز نگردند!
نقض حق بنیادین آموزش از آنجا که دارای آثار استمراری است و جبران آن در کوتاهمدت امکانپذیر نیست و در بلند مدت نیز نیازمند منابع مالی و انسانی فراوان بینالمللی است.
این گزارش در پی پاسخ به این پرسش است که نقض حق آموزش در غزه در پی حملات رژیم صهیونیستی چه ابعاد بینالمللی دارد؟
حق بر آموزش در اعلامیه جهانی حقوق بشر
با توجه به اهمیت حق بر آموزش، این حق در بسیاری از اسناد عام حقوق بینالملل مورد توجه قرار گرفته است. از جمله مهمترین این اسناد میتوان به اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق حقوق اقتصادی، اجتم
اعی و فرهنگی اشاره کرد. در مقدمه اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است: «این اعلامیه در راه یادگیری و آموزش آن در جهت ارتقای حرمت برای حقوق و آزادی افراد باید بکوشد و برای همه اعضای عضو حق تحصیل را پشتیبانی کند.» همچنین در ماده ۲۶ این اعلامیه در بخش حق بر سواد آمده است که «آموزش و پرورش» حق همگان است؛ بنابراین ممانعت از حق آموزش توسط دولت مرکزی هر کشور و یا کشورهای مهاجم، نقضکننده ماده ۲۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر است.
حق بر آموزش در کنوانسیون حقوق کودک و اعلامیه جهانی حقوق کودک
کنوانسیون جهانی حقوق کودک که در شمار مجامع خاص بینالمللی است نیز بر لزوم حق آموزش تأکید کرده است. براین اساس، ماده۲۸ کنوانسیون حقوق کودک مقرر میکند که کشورهای عضو حق کودک برای برخورداری از آموزش را به رسمیت میشناسند. ماده ۷ اعلامیه جهانی حقوق کودک نیز در خصوص حق بر آموزش مقرر کرده است که «کودک باید از آموزش رایگان و اجباری، حداقل در مدارج ابتدایی بهرهمند شود.»
رژیم صهیونیستی بزرگترین نقضکننده حق آموزش در جهان
در حق آموزش ارکان مختلفی از جمله فرد یادگیرنده، دولت و سیاستهای حاکمیتها و… نقش دارند. با توجه به این ارکان، هرگونه عامل یا عواملی که مانع از اجرای حق آموش شوند، نقضکننده آموزش است. حملات رژیم صهیونستی به فلسطین، به استناد آمار این رژیم را بزرگترین نقضکننده آموزش در جهان فعلی معرفی میکند. مهمترین مصداقهای نقض آموزش در نتیجه حملات خصمانه رژیم اشغالگر صهیونیستی عبارتاند از:
آسیب به آموزشگیرندگان و نقض حق آموزش، بر اساس اهداف اسناد بینالمللی، نخستین اقتضای تحقق حق بر آموزش، وجود دانشآموزانی است که از نظر جسمانی در سلامت، از نظر روانی در امنیت و از نظر برخورداری از حداقل حق بر زندگی تأمین باشند. این در حالی است که وزارت آموزشوپرورش فلسطین اعلام کرده است که از آغاز جنگ پس از ۷ اکتبر تا کنون ۱۲ هزار دانشآموز و ۵۶۹ معلم توسط رژیم صهیونستی به شهادت رسیدند.
دولتها و والدین دانشآموزان نیز که در اسناد بینالمللی عهدهدار ارائه و تسهیل امکانات آموزشی هستند، در حملات رژیم صهیونیستی به نوار غزه مورد هدف جدی قرار گرفتهاند. مسئولان دولتی فلسطین با توجه به تخریبها و نیز فقدان امکانات اساسی (خوراک، پوشاک، انرژی، امکانات بهداشتی و…)، امکان پیشتیابی از حق آموزش را ندارند و خانوادههای فلسطینی نیز با شهادت، نقص جسمی و روانی و تخریب منازل، از انجام تکلیف حق آموزش فرزند خود جا ماندهاند.
آسیب به واحدهای آموزشی از دیگر مصادیق نقض آموزش در غزه توسط رژیم صهیونستی است که آمارها خبر از تخریب ۹۵ درصدی زیرساختهای آموزشی در غزه میدهد.
ما، حقوق بشر و غزه؛ چه باید کرد؟
حق بر آموزش و سواد از جمله حقوق اساسی افراد است. این حق همچنین زمینهساز تحقق و پیادهسازی برخی از حقوق بنیادین بشر از جمله حق کار، آزادی بیان و… در برقراری عدالت جهانی است. براین اساس با نقض حق بر آموزش حقوق فراوانی مخدوش میشود. تمامی نهادها و مراجع مختلف بینالمللی در زمینه نقض حق بر آموزش دانشآموزان فلسطینی، واجد نقش و صلاحیت هستند. در یکسال و نیم گذشته و با حملات خصمانه رژیم اشغالگر قدس به غیرنظامیان، نهادهای بینالمللی با مدارس آندوا وابسته به سازمان ملل متحد در غزه حضور داشتند اما ۹۲ درصد این مدارس نیز توسط اسرائیل تخریب شدهاند که خبر از عدم بازدارندگی کمکهای آموزشی سازمانهای بینالمللی به دانشآموزان اهل غزه میدهد. همچنین استانداردهای دوگانه نهادهای متولی حق آموزش چون یونسکو و یونیسف در قبال کودکان غزه، صلاحیت این نهادها را در خصوص حق آموزش کودکان بیشازپیش مورد سوال و تردید قرار داده است. تکالیف قانونی سازمانهای حقوق بشری در خصوص حق بر آموزش، همچنان و اعلام با آتشبس در غزه بر زمین مانده است و فعالان حقوق بشری منتظر گزارشهای این سازمانها در خصوص ۷۸۵ هزار بازمانده از تحصیل در غزه هستند.
