درسهای نصر/ چگونه اندیشه اسلام سیاسی علی شریعتی در رهبری شهید سید حسن نصرالله تجلی یافت؟
تحریریه روزنگار- جامع:
دوره رهبری سیاسیاش به ۳۳ سال رسیده بود که به دست رژیم اشغالگر به شهادت رسید؛ شهید سید حسن نصرالله. سیمای رهبری سیاسی او تجلی اسلام سیاسی در اندیشهی متفکرانی چون علی شریعتی است. شریعتی در مقالهی «امت و امامت» مینویسد:
«رهبری سیاسی در اسلام صرفاً به معنای مدیریت و اداره جامعه نیست، بلکه مسئولیتی عظیم برای هدایت و اصلاح جامعه است. مهمترین مسئله این است که در هر جامعه، برای رهبری و حکومت مردم دو نقش بیشتر وجود ندارد: نخست اداره جامعه و دوم هدایت جامعه. اداره جامعه هدفش ایجاد رفاه، آسایش، خوشبختی و آزادی برای مردم است. هدایت جامعه هدفش اصلاح و تربیت مردم است. سیاست در زبان یونانی «پلیتیک» از کلمهی پولیس به معنای شهر گرفته شده است. حکومتی که کارش پلیتیک است و وظایفش همانند دستگاه شهرداری در یک شهر است. شهرداری هرگز متعهد نیست که از نظر بینش، مردم را اصلاح کند، نسل جوان را بهتر تربیت کند یا نسل گذشته فرزندانشان را بهتر پرورش دهد. اما در شرق، به جای پلیتیک، «سیاست» به کار رفته که معنایش صرفا نگهداری مردم و اداره اجتماع نیست؛ بلکه کمک به مردم در جهت شدن و ارتقای خویش است.»
یادداشت جامع دربارهی بررسی سیمای رهبری سیاسی سید حسن نصرالله در پرتو اندیشهی سیاسی علی شریعتی را بخوانید.
سیاست بهمثابه هدایت
علی شریعتی در تبیین رهبری سیاسی بهویژه بر تفاوتهای اساسی میان «اداره جامعه» و «هدایت جامعه» تأکید میکند. از نگاه او، سیاست در معنای یونانیاش بهمثابه مدیریت شهری، نه هدفی بالاتر از ایجاد رفاه و آسایش دارد و نه در پی اصلاح معنوی مردم است. در حالی که در اندیشهی سیاسی اسلام، سیاست باید حامل هدفی عمیقتر از اداره امور باشد: «تربیت و اصلاح مردم.» همین نکته در رهبری سید حسن نصرالله بهعنوان یک رهبر سیاسی در کنشهایش پررنگ است.
شهید سید حسن نصرالله در رهبری حزبالله لبنان همواره در کنار سیاستگذاری و اداره امور جامعه، بر تربیت انسانها، اصلاح روحیات و اخلاقیات ملتها و حرکت بهسوی جامعهای آرمانی تأکید داشت. او با توجه به زمینههای فکری و اجتماعیاش، نهتنها یک رهبر سیاسی، بلکه مصلحی اجتماعی شناخته میشد که هدفش فراتر از فراهم آوردن رفاه مادی، حرکت دادن مردم بهسوی کمال و تحول اجتماعی بود. همین ویژگی جامعهی متکثر لبنان را گرداگرد این رهبر برجسته جمع کرد.
سید حسن نصرالله؛ معلمی که رسالت اصلاحگری را فراموش نکرد
بر اساس دیدگاه علی شریعتی، یکی از ابعاد مهم رهبری جامعه «هدایت و تربیت» است؛ عاملی که رهبری را از مدیریت صرف به جایگاه «مصلح اجتماعی» ارتقا میدهد. در این بُعد، رهبر باید با مردم در ارتباط نزدیک باشد و خود را بهعنوان معلم و مصلح معرفی کند. سید حسن نیز در همین مسیر حرکت کرد. او در پی ایجاد تحولی عمیق در اندیشه، اخلاق و روحیات اجتماعی مردم بود؛ نهتنها در راستای مبارزه با اشغالگران صهیونیستی، بلکه برای رشد و تعالی فردی و اجتماعی مردم لبنان و جهان عرب.
شهید سید حسن نصرالله در سخنرانیهایش همواره از ضرورت «بیداری اسلامی» و «آگاهی اجتماعی» سخن میگفت و توانست مردم را نسبت به مسائل داخلی و جهانی صاحب دغدغه و حرکت کند. همین ویژگیها او را به نمادی در رهبری سیاسی و اجتماعی در سطح جهانی بدل کرد؛ رهبری که در قلب مبارزهی سیاسی و اجتماعی، رسالت اصلاحگریاش را فراموش نکرد. او همواره مردم را به «شدن» و ارتقا دعوت میکرد و میل به «داشتن» صرف را برخلاف الگوی رهبری در غرب، هدفی پستتر از شأن انسان میدانست.
حزبالله؛ نهادی فراتر از سیاست
حزبالله لبنان تحت رهبری او نهتنها بهعنوان نیرویی نظامی و سیاسی مطرح شد، بلکه به نهادی اصلاحگر در عرصههای آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و مذهبی نیز شناخته شد. این امر نشاندهندهی رهبری است که درک عمیقی از مسئولیت اجتماعی خویش داشت.
بنابراین، رهبری سید حسن نصرالله در حزبالله لبنان با دیدگاههای علی شریعتی در زمینهی رهبری و اصلاح اجتماعی همخوانی و تطبیق ویژهای دارد. او در عمل، رهبری را نهتنها در مدیریت امور جامعه، بلکه در تربیت، اصلاح و هدایت مردم معنا کرد. دبیرکل شهید حزبالله بهعنوان رهبری مصلح، توانست مردم لبنان را بهسوی تحولی عمیق در اندیشه، اخلاق و عمل هدایت کند؛ رهبری که در قلب مبارزهی سیاسی و اجتماعی، رسالت اصلاحگری را هرگز فراموش نکرد.
