کلید موفقیت شما دست ماست! / ناتمامی برای بازار سیاه انتخاب رشته کنکور

تحریریه روزنگار – جامع:

بازار میلیاردی انتخاب رشته؛ کنکور تمام شد، ماجرا تازه شروع شد

با رسیدن تابستان به نیمه و پایان سال تحصیلی برای دانش‌آموزان دوازدهم، مرحله‌ای حساس و پرتنش آغاز می‌شود: انتخاب رشته. مرحله‌ای که آینده تحصیلی و شغلی بسیاری از داوطلبان را رقم می‌زند و همین حساسیت، بازار مشاوران کنکوری را به‌شدت داغ کرده است؛ گویی کلید موفقیت تنها در دست آن‌هاست.

رویای صندلی‌های طلایی دانشگاه

بسیاری از داوطلبان و خانواده‌ها، مشاور انتخاب رشته را پلی برای رسیدن به صندلی‌های برتر دانشگاهی می‌دانند. در نگاه آن‌ها، یک مشاور حرفه‌ای باید با آشنایی کامل به رشته‌ها، کدرشته‌ها و ویژگی‌های فردی داوطلب، او را به مسیر درست هدایت کند. اما واقعیت همیشه با این تصور فاصله دارد.

هزینه‌های نجومی، خدمات کلیشه‌ای

بررسی‌ها نشان می‌دهد هزینه جلسات مشاوره انتخاب رشته در برخی مراکز حداقل شش میلیون تومان است؛ چه در جلسات حضوری، چه در کارگاه‌های آنلاین پرجمعیت همین عدد را نشان می‌دهد. در این شرایط، تعامل فردی تقریباً از بین می‌رود و زمان اندکی به بررسی شرایط خاص هر دانش‌آموز اختصاص می‌یابد.

در بسیاری از این جلسات، به جای تحلیل دقیق توانایی‌ها و شرایط داوطلب، تنها اطلاعات عمومی و کلیشه‌ای درباره رشته‌ها و دانشگاه‌ها ارائه می‌شود؛ اتفاقی که نه‌تنها کمکی به انتخاب بهتر نمی‌کند، بلکه گاهی به تصمیم‌گیری اشتباه منجر می‌شود.

آماری از واقعیت

طبق داده‌های رسمی، گردش مالی بازار کنکور—شامل کلاس‌ها و مشاوره‌ها—سالانه حدود ۷۰ تا ۸۲ هزار میلیارد تومان است، اما مالیات پرداختی آن کمتر از ۱۰۰ میلیارد تومان بوده. هزینه انتخاب رشته از ۶۰۰ هزار تا ۲٫۵ میلیون تومان متغیر است و در موارد خاص حتی به ۳۰ یا ۵۰ میلیون تومان هم می‌رسد.

بازاری بر پایه اضطراب

این بخش از مسیر کنکور به جای اینکه یاری‌دهنده باشد، برای بسیاری از خانواده‌ها به منبعی تازه از استرس و فشار مالی تبدیل شده است. «غول کنکور» و مراحل وابسته به آن، بازاری غیرشفاف و سودجویانه ایجاد کرده که از نگرانی و بی‌اطلاعی داوطلبان تغذیه می‌کند.

کارشناسان آموزش تأکید می‌کنند که آگاهی داوطلب و خانواده از رشته‌ها، دانشگاه‌ها و ظرفیت‌ها، بهترین ابزار برای مقابله با هزینه‌های گزاف و مشاوره‌های بی‌کیفیت است. شفاف‌سازی در تعرفه‌ها، نظارت بر عملکرد مراکز مشاوره و توسعه سامانه‌های انتخاب رشته رایگان یا کم‌هزینه می‌تواند تا حد زیادی این بازار پرهیاهو را سامان دهد.