همزمان با سیوششمین نمایشگاه کتاب تهران / برای فهم «نظریات عدالت» چه کتابهایی بخوانیم؟
به پیشنهاد تحریریه جامع
▪︎ نظریهای در باب عدالت
– نویسنده: جان رالز
– مترجم: مرتضی نوری
– انتشارات: مرکز
– درباره کتاب: نظریه عدالت اثری از فلسفه و اخلاق سیاسی فیلسوف جان رالز در سال 1971 است که در آن نویسنده سعی دارد یک نظریه اخلاقی جایگزینی برای فایدهگرایی ارائه دهد و به مشکل عدالت توزیعی (توزیع عادلانه اجتماعی کالاها در یک جامعه) بپردازد. این نظریه از شکل به روز شده فلسفه کانتی و شکلی متفاوت از نظریه قرارداد اجتماعی مرسوم استفاده می کند. نظریه عدالت رالز کاملا یک نظریه سیاسی عدالت است در مقابل اشکال دیگر عدالت که در رشته ها و زمینههای های دیگر مورد بحث قرار میگیرد. «نظریه ای در باب عدالت» اولین بار در سال 1971 منتشر شد و در سال 1975 بازنگری شد.
▪︎ نقد و بررسی نظریههای عدالت
– نویسنده: احمد واعظی
– ناشر: موسسه پژوهشی امام خمینی
– درباره کتاب: کتاب نقد و بررسی «نظریههای عدالت» چنان که از عنوان آن پیداست ـ «نظریه محور» است، نه «مسئله محور». به بیان دیگر، این اثر با هدف حل و وارسی مسئله به مسئلۀ مباحث قابل طرح در قلمرو عدالت اجتماعی نوشته نشده است؛ بلکه می¬ کوشد با تمرکز بر دیدگاه ها و آرای برخی اندیشمندان صاحب نام در این عرصه، هم زوایای بحث را بیشتر آشکار کند و هم به داوری و ارزیابی تکاپوی علمی و میزان کامیابی آنان در آشکار کردن و حل مسائل این گستره بپردازد. ازاین ¬رو در همة فصل ها، پس از تبیین و توضیح آرای هر اندیشمنـد در زمینة عدالت و مسائل مربوط بـه آن، بـه ارزیابی و نـقد آن دیدگاه ها پرداخته است.
▪︎ اقتصادنا
– نویسنده: سید محمدباقر صدر
– انتشارات: انتشارات دارالصدر (پژوهشگاه شهید صدر)
– درباره کتاب: نویسنده در این کتاب بر این باور است که اقتصاد اسلامی، بهمثابه جزئی از نظام اسلامی، با زدودن قالبهای فهم بشر مدرن، شامل شرق و غرب، شیوه نوینی را ارائه میدهد که حرکت همگانی امت اسلامی را برای رشد و بالندگی و شکوفایی استعدادهای درونی برای مبارزه با عقبماندگی اقتصادی، جهتدهی و مدیریت میکند؛ راهی برای رشد و توسعۀ جوامع اسلامی که میتواند ضمن حفظ استقلال فکری و روحی امت اسلامی، زندگی اجتماعی را بر مبنای عدالت و رفاه و در سایۀ نگاه به آسمان و جدا شدن از حصار نگاه زمینی سامان دهد. این کتاب دربرگیرنده مباحثی چون عدالت پیشینی و زمینهای در اقتصاد اسلامی است.
▪︎ عدالت؛ چه باید کرد؟
– نویسنده: مایکل سندل
– مترجم: افشین خاکباز
– انتشارات: نشر نو
– درباره کتاب: مایکل سَندِل، فیلسوف سیاسی معاصر امریکایی و استاد دانشگاه هاروارد، سه رویکرد بیشینهسازی رفاه، محترم شمردن آزادی و پرورش فضیلت را برای اندیشیدن دربارۀ عدالت مطرح و در کتاب حاضر نقاط قوت و ضعف این سه راه مختلف را بررسی میکند. سَندِل برای این کار خواننده را در برابر بزرگترین نوشتههای فلسفی دربارۀ عدالت قرار میدهد و به بحث متقابل با فیلسوفان وامیدارد. با ارائۀ مثالهایی از زندگی واقعی، بحثهای حقوقی و سیاسی معاصری را مطرح میکند که به پرسشهایی فلسفی میانجامد: آیا مالیاتگرفتن عادلانه است؟ خدمت سربازی باید اجباری باشد یا داوطلبانه و آیا خریدن آن عادلانه است؟ اجارهکردن رحم یا فروش کلیه کار درستی است؟ سقط جنین اخلاقی است یا خیر؟ پذیرش در دانشگاه باید بر اساس شایستگیهای افراد باشد یا بر اساس توانایی مالیشان؟ آیا ملتها باید برای کارهای اشتباه گذشتگانشان عذرخواهی کنند؟ آیا درست است باورهای اخلاقی و دینی خود را در گفتمان عمومی دربارۀ عدالت دخالت دهیم؟
سَندِل برای پاسخ به این پرسشها نظرات و دیدگاههای فیلسوفان مختلف را، از ارسطو تا کانت و رالز، بررسی میکند و با نشاندادن نقاط قوت و ضعف آنها به پاسخگویی میپردازد.
▪︎ عدالت از نظر على علیهالسلام
– نویسنده: مرتضی مطهری
– ناشر: موسسه انتشارات صدرا
– درباره کتاب: کتاب عدالت از نظر على علیهالسلام شامل دو گفتار از کتاب بیست گفتار آیتاللّه مرتضی مطهری در موضوع عدالت است. گفتار اول تحت عنوان «عدالت از نظر على علیهالسلام» در شب 19 رمضان 1381 قمرى و گفتار دوم با عنوان «تفاوتهاى بجا و تفاوتهاى بیجا» در 23 رمضان همان سال ایراد شده است. این کتاب یکی از منسجمترین نظریات شهید مطهری در خصوص عدالت است.
▪︎ حوزههای عدالت در دفاع از کثرتگرایی و برابری
– نویسنده: جان رالز
– مترجم: صالح نجفی
– انتشارات: نشر ثالث
– درباره کتاب: کتاب « حوزه های عدالت» در دفاع از کثرت گرایی و برابری” نوسته شده است.مایکل رالز در این کتاب تحلیل می کند که چگونه جامعه نه تنها ثروت و قدرت، بلکه سایر «کالاهای» اجتماعی مانند افتخار، تحصیل، کار، اوقات فراغت حتی عشق را توزیع می کند.
▪︎ لیبرالیسم و مسئله عدالت
– نویسنده: گروه نویسندگان
– گردآورنده: محمد ملاعباسی
– انتشارات: ترجمان
– درباره کتاب: لیبرالیسم و مسئلۀ عدالت شامل مقالاتی از نویسندگان، رابرتنوزیک، آمارتیا سن، مایکل والزر، جرالد کوهن، جان رالز، مارتا نوسبام، السدیر مکینتایر، فردریش فون هایک، یون الستر، جان رالز، سوزان مولر اوکین است که با ترجمه محمد ملاعباسی است.
▪︎ نیکوکاران نابکار
– نویسنده: ها جون چانگ
– مترجم: میرمحمود نبوی
– انتشارات: اختران
– درباره کتاب: نیکوکاران نابکار یا سامریان بد نام کتابی است که «ها جون چانگ» به کشورهای ثروتمند و پرنفوذ نسبت داده. این کشورهای قدرتمند همچون سامری نیکوکار انجیل میخواهند به فقرا کمک کند. اما با این تفاوت که نمیدانند چطور باید این کار را انجام دهند . در واقع اعمال انها اوضاع را بدتر هم میکند. سیاستهایی که دنیای ثروتمند بر کشورهای در حال توسعه تحمیل میکند اغلب اوقات باعث پسرفت آن ها میشود. این کتاب با آشکار ساختن نظریه شکلگیری نظام سرمایهداری و تشدید سازوکارهای عدالتزدا به نقد نظریههای وفاداری و نیکوکاری کشورهای ثروتمند میپردازد.
▪︎ کتاب لیبرالیسم و محدودیت های عدالت
– نویسنده: مایکل سندل
– مترجم:حسن افشار
– انتشارات: مرکز
– درباره کتاب: مایکل سندل در کتاب لیبرالیسم و محدودیتهای عدالت مینویسد: یک جامعه ی آزاد، تنها یک سبک از زندگی را تحمیل نمی کند و به شهروندان خود، حق انتخاب ارزشها و اهداف مختص به خودشان را می دهد. بنابراین، چنین جامعه ای باید با قواعد عدالت اداره شود؛ قواعدی که تصویری مشخص از زندگی خوب را پیشفرض خود قرار نمی دهد. اما آیا اصلا می توان به چنین قواعدی دسترسی داشت؟ و اگر جواب منفی است، چه بر سر عدالت به عنوان آرمانی اخلاقی و سیاسی خواهد آمد؟ این ها سوالاتی هستند که مایکل سندل در نقد جذاب و مجاب کننده ی خود بر لیبرالیسم معاصر به آن ها می پردازد. سندل، لیبرالیسم مدرن را دنباله روی اندیشه ی کانت تلقی می کند و همچنین، به تأثیرگذارترین نمودهای اخیر آن در آثار جان رالز می پردازد.
